Τι νεότερο

Ενημερωθείτε για τις πιο πρόσφατες επιστημονικές μελέτες από τα εγκυρότερα περιοδικά Καρδιολογίας.


Αντισωματική Απάντηση στο SARS-CoV-2 mRNA εμβόλιο στους Λήπτες Μοσχεύματος Συμπαγούς Οργάνου


- Μάιος 2021 -

Οι λήπτες μοσχεύματος συμπαγούς οργάνου είναι κατάλληλοι για εμβολιασμό κατά της COVID-19 εκτός εάν αντενδείκνυται.

Ωστόσο, σύμφωνα με πρότερα δεδομένα, η ανοσολογική αντίδραση μετά την πρώτη δόση του mRNA εμβολίου είναι ηπιότερη σε αυτόν τον πληθυσμό συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό. Σε μία μελέτη παρακολούθησης (follow-up study) που εξέτασε την ανοσολογική αντίδραση μετά την χορήγηση και των δύο δόσεων του mRNA εμβολίου, οι ανοσολογικές αντιδράσεις βελτιώθηκαν μετά τη χορήγηση της δεύτερης δόσης συγκριτικά με την πρώτη, αλλά η συνολική αντίδραση ήταν αρκετά πιο εξασθενημένη συγκριτικά με εκείνη που παρατηρείται στα μη μεταμοσχευμένα άτομα [1]. Η πτωχή ανοσολογική αντίδραση συσχετίστηκε με τη χρήση αντιμεταβολιτών για ανοσοκαταστολή.

Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ληπτών μοσχεύματος συμπαγούς οργάνου μπορεί να εξακολουθούν να κινδυνεύουν από COVID-19 μετά τις δύο δόσεις του mRNA εμβολίου.

[1] Antibody Response to 2-Dose SARS-CoV-2 mRNA Vaccine Series in Solid Organ Transplant Recipients. Boyarsky BJ, Werbel WA, Avery RK, Tobian AAR, Massie AB, Segev DL, Garonzik-Wang JM. JAMA. 2021.

Ο Κίνδυνος για Επαγόμενη από Εμβόλιο Θρομβωτική Θρομβοπενία με Συγκεκριμένα Εμβόλια κατά της COVID-19


- Απρίλιος 2021 -

Στους λήπτες δύο εμβολίων κατά της COVID-19 (ChAdOx1 nCoV-19/AZD 1222 [AstraZeneca] και Ad26.COV2.S [Janssen/Johnson & Johnson]) παρατηρούνται εξαιρετικά σπάνια περιστατικά θρομβώσεων [1-5].

Οι περισσότερες αναφορές περιγράφουν λίγα τέτοια περιστατικά ανά δεκάδες εκατομμύρια εμβολιασμένα άτομα. Τα προσβεβλημένα άτομα παρουσιάζουν μία κατάσταση που μοιάζει με θρομβοπενία επαγόμενη από ηπαρίνη (heparin-induced thrombocytopenia, HIT) και ονομάζεται επαγόμενη από εμβόλιο θρομβωτική θρομβοπενία (vaccine-induced thrombotic thrombocytopenia, VITT). Το εν λόγω φαινόμενο οφείλεται σε αντισώματα κατά του αιμοπεταλιακού παράγοντα 4 (platelet factor 4, PF4), αλλά σε αντίθεση με τα αντισώματα που παράγονται στη HIT, τα οποία επάγονται από την ηπαρίνη, τα αντισώματα στη VITT είναι ανεξάρτητα από την ηπαρίνη. Η αντιμετώπιση συνίσταται στη θεραπευτική αντιπηξία με μη ηπαρινούχους παράγοντες και χορήγηση ενδοφλέβιας ανοσοσφαιρίνης σε υψηλή δόση. Τα συνηθισμένα σημεία των θρομβώσεων είναι οι φλεβώδεις κόλποι του εγκεφάλου, και η σπλαχνική φλέβα, αλλά έχουν επίσης παρατηρηθεί ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια και οξεία αρτηριακή απόφραξη των άκρων. Οι παράγοντες κινδύνου για VITT παραμένουν άγνωστοι.

Οι επιστημονικοί υγειονομικοί φορείς και άλλοι ειδικοί τονίζουν ότι τα οφέλη του εμβολιασμού υπερτερούν αυτού του σπάνιου κινδύνου.

[1] Thrombosis and Thrombocytopenia after ChAdOx1 nCoV-19 Vaccination. Schultz NH, Sørvoll IH, Michelsen AE, Munthe LA, Lund-Johansen F, Ahlen MT, Wiedmann M, Aamodt AH, Skattør TH, Tjønnfjord GE, Holme PA. N Engl J Med. 2021.[2] Thrombotic Thrombocytopenia after ChAdOx1 nCov-19 Vaccination. Greinacher A, Thiele T, Warkentin TE, Weisser K, Kyrle PA, Eichinger S. N Engl J Med. 2021.[3] Towards understanding ChAdOx1 nCov-19 vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia (VITT). Greinacher, Selleng, Wesche, Handtke et al, preprint. https://www.researchsquare.com/article/rs-440461/v1 (Accessed on April 27, 2021).[4] Pathologic Antibodies to Platelet Factor 4 after ChAdOx1 nCoV-19 Vaccination. Scully M, Singh D, Lown R, Poles A, Solomon T, Levi M, Goldblatt D, Kotoucek P, Thomas W, Lester W. N Engl J Med. 2021;[5] Thrombotic Thrombocytopenia after Ad26.COV2.S Vaccination. Muir KL, Kallam A, Koepsell SA, Gundabolu K. N Engl J Med. 2021;384(20):1964. Epub 2021 Apr 14.

Η Ένταση της Αντιπηξίας σε Άτομα που Νοσηλεύονται για COVID-19


- Μάρτιος 2021 -

Οι θρομβοεμβολικές επιπλοκές της σοβαρής COVID-19 είναι συχνές στους νοσηλευόμενους ασθενείς, ιδίως εκείνους που νοσηλεύονται σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ), αλλά η βέλτιστη μέθοδος προφύλαξης ενάντια στη φλεβική θρομβοεμβολή (ΦΘΕ) παραμένει αδιευκρίνιστη.

Περιορισμένα δεδομένα από τους πρώτους μήνες της πανδημίας τάσσονταν υπέρ της χορήγησης αντιπηκτικών σε υψηλή δόση. Εντούτοις, σύμφωνα με πρόσφατες τυχαιοποιημένες μελέτες (μία δημοσιευμένη και άλλες υπό δημοσίευση), τα αντιπηκτικά σε προφυλακτική δόση είναι εξίσου αποτελεσματικά με τις υψηλότερες δόσεις ως προς την ελάττωση του κινδύνου για ΦΘΕ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ, με χαμηλότερο κίνδυνο αιμορραγίας [1, 2].

Με βάση τα τρέχοντα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία, η καθιερωμένη προφυλακτική δόση είναι κατάλληλη για νοσηλευόμενους με COVID-19 που δεν έχουν ΦΘΕ.

[1] Effect of Intermediate-Dose vs Standard-Dose Prophylactic Anticoagulation on Thrombotic Events, Extracorporeal Membrane Oxygenation Treatment, or Mortality Among Patients With COVID-19 Admitted to the Intensive Care Unit: The INSPIRATION Randomized Clinical Trial. INSPIRATION Investigators, Sadeghipour P, Talasaz AH, Rashidi F, Sharif-Kashani B, Beigmohammadi MT, Farrokhpour M, Sezavar SH, Payandemehr P, Dabbagh A, Moghadam KG, Jamalkhani S, Khalili H, Yadollahzadeh M, Riahi T, Rezaeifar P, Tahamtan O, Matin S, Abedini A, Lookzadeh S, Rahmani H, Zoghi E, Mohammadi K, Sadeghipour P, Abri H, Tabrizi S, Mousavian SM, Shahmirzaei S, Bakhshandeh H, Amin A, Rafiee F, Baghizadeh E, Mohebbi B, Parhizgar SE, Aliannejad R, Eslami V, Kashefizadeh A, Kakavand H, Hosseini SH, Shafaghi S, Ghazi SF, Najafi A, Jimenez D, Gupta A, Madhavan MV, Sethi SS, Parikh SA, Monreal M, Hadavand N, Hajighasemi A, Maleki M, Sadeghian S, Piazza G, Kirtane AJ, Van Tassell BW, Dobesh PP, Stone GW, Lip GYH, Krumholz HM, Goldhaber SZ, Bikdeli B. JAMA. 2021;325(16):1620.[2] https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2021.03.10.21252749v1.full.pdf.

Ο Επιπολασμός της Καρδιακής Νόσου σε Αθλητές Αναρρωνύοντες από COVID-19


- Μάρτιος 2021 -

Τα δεδομένα που διατίθενται για τον επιπολασμό των καρδιακών ανωμαλιών σε ενήλικες αθλητές αναρρωνύοντες από COVID-19 είναι περιορισμένα.

Για να υπολογιστεί ο επιπολασμός της καρδιακής νόσου σε επαγγελματίες αθλητές που είχαν νοσήσει από COVID-19, οι Ενώσεις Επαγγελματικού Αθλητισμού της Βόρειας Αμερικής θέσπισαν ένα πρωτόκολλο για την επιστροφή στον αγωνιστικό χώρο, το οποίο περιελάβανε επίπεδα τροπονίνης, ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχοκαρδιογράφημα σε περίπου 800 αθλητές [1]. Σχεδόν όλοι από τους 30 αθλητές που παρουσίασαν ανωμαλίες στον προσυμπτωματικό έλεγχο υπεβλήθησαν σε μαγνητική τομογραφία καρδιάς, η οποία ανέδειξε ευρήματα μη διαγνωστικά αλλά συμβατά με μυοκαρδίτιδα σε τρεις αθλητές (0.4%) και με περικαρδίτιδα σε δύο αθλητές (0.3%).

Παρόλο που λόγω περιορισμένης διαχρονικής παρακολούθησης και απουσίας δεδομένων για την προ COVID-19 κατάσταση αυτών των αθλητών η σημασία αυτών των αποτελεσμάτων είναι αβέβαιη, αυτό το μεγάλης κλίμακας πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου ανέδειξε χαμηλό ποσοστό καρδιακών ευρημάτων σε αθλητές αναρρωνύοντες από COVID-19.

[1] Prevalence of Inflammatory Heart Disease Among Professional Athletes With Prior COVID-19 Infection Who Received Systematic Return-to-Play Cardiac Screening. Martinez MW, Tucker AM, Bloom OJ, Green G, DiFiori JP, Solomon G, Phelan D, Kim JH, Meeuwisse W, Sills AK, Rowe D, Bogoch II, Smith PT, Baggish AL, Putukian M, Engel DJ. JAMA Cardiol. 2021;

Η Ρινολασέπτη στην Υποτροπιάζουσα Περικαρδίτιδα


- Μάρτιος 2021 -

Αν και περισσότεροι ασθενείς με υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα ανταποκρίνονται στις αρχικές μεθόδους αντιμετώπισης, κάποιοι παρουσιάζουν εμμένοντα συμπτώματα.

Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη που συμπεριέλαβε περισσότερους από 80 ασθενείς με υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα, η ρινολασέπτη (ένας αναστολέας της ιντερλευκίνης-1) συνέβαλλε στην ταχεία υποχώρηση των συμπτωμάτων και ελάττωσε τον κίνδυνο υποτροπής [1]. Οι συχνότερες παρενέργειες ήταν οι αντιδράσεις στο σημείο της έγχυσης και οι λοιμώξεις του αναπνευστικού. Τον Μάρτιο του 2021, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) αδειοδότησε τη ρινολασέπτη για την αντιμετώπιση της υποτροπιάζουσας περικαρδίτιδας [2].

Η ρινολασέπτη ενδείκνυται στους ασθενείς με υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα που είναι ανθεκτική στις άλλες μεθόδους αντιμετώπισης.

[1] Phase 3 Trial of Interleukin-1 Trap Rilonacept in Recurrent Pericarditis. Klein AL, Imazio M, Cremer P, Brucato A, Abbate A, Fang F, Insalaco A, LeWinter M, Lewis BS, Lin D, Luis SA, Nicholls SJ, Pano A, Wheeler A, Paolini JF, RHAPSODY Investigators. N Engl J Med. 2021;384(1):31. Epub 2020 Nov 16.[2] https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-approves-first-treatment-disease-causes-recurrent-inflammation-sac-surrounding-heart? (Τελευταία επίσκεψη 26 Μαρτίου 2021).

Η Περιοριστική Στρατηγική Μεταγγίσεων στο Οξύ Έμφραγμα του Μυοκαρδίου


- Φεβρουάριος 2021 -

Σε μερικές ομάδες ασθενών, η περιοριστική στρατηγική μεταγγίσεων (μόνο εάν η αιμοσφαιρίνη είναι < 7 έως 8 gr/dL) μπορεί να ελαττώσει τις αλλογενείς μεταγγίσεις με ισοδύναμες ή καλύτερες εκβάσεις συγκριτικά με την ελεύθερη στρατηγική.

Μία πιθανή εξαίρεση είναι το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου (ΟΕΜ). Στη μελέτη REALITY, στην οποία περισσότεροι από 600 ενήλικες με συμπτωματικό ΟΕΜ τυχαιοποιήθηκαν σε περιοριστική ή ελεύθερη στρατηγική (μετάγγιση για αιμοσφαιρίνη ≤ 8 ή ≤ 10 gr/dL, αντίστοιχα), η ομάδα της περιοριστικής στρατηγικής παρουσίασε ελαφρώς χαμηλότερο κίνδυνο για μείζονα καρδιακά συμβάματα [1].

Βρίσκεται υπό εξέλιξη και μία άλλη μεγάλη μελέτη. Σε αυτήν, οι ασθενείς με ΟΕΜ μεταγγίζονται όταν η αιμοσφαιρίνη είναι < 8 gr/dL, εξετάζεται το ενδεχόμενο μετάγγισης όταν η αιμοσφαιρίνη είναι μεταξύ 8 και 10 gr/dL και η αιμοσφαιρίνη διατηρείται σε επίπεδα ≥ 10 gr/dL εάν υπάρχουν συμπτώματα ή ενεργός ισχαιμία.

[1] Effect of a Restrictive vs Liberal Blood Transfusion Strategy on Major Cardiovascular Events Among Patients With Acute Myocardial Infarction and Anemia: The REALITY Randomized Clinical Trial. Ducrocq G, Gonzalez-Juanatey JR, Puymirat E, Lemesle G, Cachanado M, Durand-Zaleski I, Arnaiz JA, Martínez-Sellés M, Silvain J, Ariza-SoléA, Ferrari E, Calvo G, Danchin N, Avendaño-SoláC, Frenkiel J, Rousseau A, Vicaut E, Simon T, Steg PG, REALITY Investigators. JAMA. 2021;325(6):552.

Κινητά Τηλέφωνα με Ισχυρούς Μαγνήτες και Απινιδωτές


- Φεβρουάριος 2021 -

Εδώ και πολύ καιρό επικρατεί προβληματισμός για την επίδραση που μπορεί να ασκούν οι ηλεκτρομαγνητικές συσκευές στους εμφυτεύσιμους απινιδωτές.

Σε μία πρόσφατη αναφορά, ένα κινητό τηλέφωνο με συστοιχία μαγνητών (και συγκεκριμένα ένα iPhone 12) τοποθετήθηκε πάνω σε μία γεννήτρια απινιδωτή και ενεργοποίησε προσωρινά το magnet mode, αναστέλλοντας προσωρινά την κανονική λειτουργία του απινιδωτή [1]. Οι ασθενείς με βηματοδότη ή απινιδωτή πρέπει να είναι ενήμεροι για τις επιδράσεις των μαγνητών στις ιατρικές συσκευές.

Σε γενικές γραμμές, συμβουλεύουμε όλους τους ασθενείς να χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο στο αυτί της αντίθετης πλευρά από εκείνη που είναι τοποθετημένη η καρδιακή συσκευή και να μεταφέρουν το τηλέφωνο σε μία τσέπη ή θήκη κάτω από τη μέση.

[1] Letter to the Editor-Lifesaving Therapy Inhibition by Phones Containing Magnets. Greenberg JC, Altawil MR, Singh G . Heart Rhythm. 2021.

Μαγνητική Τομογραφία Καρδιάς μετά από COVID-19


- Φεβρουάριος 2021 -

Η μαγνητική τομογραφία καρδιάς αναδεικνύει αλλοιώσεις στα αρχικά στάδια της ανάρρωσης από COVID-19, αλλά τα περισσότερα ευρήματα είναι μη ειδικά.

Σε μία μελέτη που συμπεριέλαβε 145 αθλούμενους φοιτητές πανεπιστημίων με πρόσφατη ασυμπτωματική ή ήπια προς μέτρια συμπωματική COVID-19, η μαγνητική τομογραφία καρδιάς ανέδειξε ευρήματα συμβατά με πιθανολογούμενη μυοκαρδίτιδα σε δύο ασθενείς (1.4%) [1]. Η κλινική σημασία αυτών των ευρημάτων είναι αβέβαιη διότι δεν αναφέρθηκαν αποτελέσματα ενδομυοκαρδιακής βιοψίας ή κλινικής διαχρονικής παρακολούθησης.

Για τους αναρρωνύοντες από COVID-19 συνιστάται στοχευμένη καρδιολογική εκτίμηση ανάλογα με το πόσο πιθανό είναι τα αποτελέσματα της εκτίμησης να οδηγήσουν σε τροποποίηση της αντιμετώπισης.

[1] Evaluation for Myocarditis in Competitive Student Athletes Recovering From Coronavirus Disease 2019 With Cardiac Magnetic Resonance Imaging. Starekova J, Bluemke DA, Bradham WS, Eckhardt LL, Grist TM, Kusmirek JE, Purtell CS, Schiebler ML, Reeder SB . JAMA Cardiol. 2021.

Το Πολυχάπι στην Πρωτογενή Πρόληψη της Καρδιαγγειακής Νόσου


- Φεβρουάριος 2021 -

Τα πολυχάπια (polypills) που περιέχουν συνδυασμούς στατινών και αντιϋπερτασικών παραγόντων αποτελούν μία δυνητική μέθοδο για την αύξηση της συμμόρφωσης και την ελάττωση του κόστους της πρωτογενούς πρόληψης της καρδιαγγειακής νόσου.

Σε μία μελέτη που συμπεριέλαβε 5.700 ενήλικες με ενδιάμεσο καρδιαγγειακό κίνδυνο, εκείνοι που τυχαιοποιήθηκαν σε πολυχάπι (το οποίο περιείχε σιμβαστατίνη, ατενολόλη, υδροχλωροθειαζίδη και ραμιπρίλη) και ασπιρίνη παρουσίασαν λιγότερα καρδιαγγειακά συμβάματα συγκριτικά με εκείνους που έλαβαν το εικονικό φάρμακο (placebo) [1]. Όμως, η ζάλη και η υπόταση ήταν συχνότερες στην ομάδα που έλαβε πολυχάπι και ασπιρίνη.

Οι προβληματισμοί ως προς τις ανεπιθύμητες ενέργειες και η αδυναμία ατομικής τιτλοποίησης έχουν περιορίσει τη χρήση του πολυχαπιού. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί ένας συνδυασμός ατορβαστατίνης, περινδοπρίλης και αμλοδιπίνης.

[1] Polypill with or without Aspirin in Persons without Cardiovascular Disease. Yusuf S, Joseph P, Dans A, Gao P, Teo K, Xavier D, López-Jaramillo P, Yusoff K, Santoso A, Gamra H, Talukder S, Christou C, Girish P, Yeates K, Xavier F, Dagenais G, Rocha C, McCready T, Tyrwhitt J, Bosch J, Pais P, International Polycap Study 3 Investigators. N Engl J Med. 2021;384(3):216. Epub 2020 Nov 13.

Δοκιμή Διακοπής των Αναστολέων του Συστήματος Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης σε Ασθενείς με COVID-19


- Ιανουάριος 2021 -

Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι οι ασθενείς με COVID-19 που λαμβάνουν αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ΑΜΕΑ) ή ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ (ΑΥΑ) μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για αρνητικές εκβάσεις. Εντούτοις, δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν τη διακοπή αυτών των παραγόντων σε τέτοιους ασθενείς.

Σε μία μελέτη που συμπεριέλαβε 740 υπερτασικούς ασθενείς νοσηλευόμενους για ήπια προς μέτρια COVID-19, οι οποίοι ελάμβαναν είτε έναν ΑΜΕΑ ή έναν ΑΥΑ προτού νοσηλευτούν, οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε συνέχιση ή διακοπή του AMEA ή του ΑΥΑ για 30 ημέρες [1]. Συγκριτικά με εκείνους που διέκοψαν την αγωγή, εκείνοι που τη συνέχισαν παρουσίασαν παρόμοια θνησιμότητα 30 ημέρων, ανάγκη για μηχανικό αερισμό, καταπληξία χρήζουσα αγγειοσυσπαστικών και μέση διάρκεια νοσηλείας.

Τα ανωτέρω ευρήματα τάσσονται υπέρ μίας προηγούμενης σύστασης σύμφωνα με την οποία οι πάσχοντες από COVID-19 που λαμβάνουν ΑΜΕΑ ή ΑΥΑ πρέπει να συνεχίζουν την αγωγή με αυτούς τους παράγοντες εκτός επί ενδείξεων διακοπής, όπως π.χ. υπερκαλιαιμία ή υπόταση.

[1] Effect of Discontinuing vs Continuing Angiotensin-Converting Enzyme Inhibitors and Angiotensin II Receptor Blockers on Days Alive and Out of the Hospital in Patients Admitted With COVID-19: A Randomized Clinical Trial. Lopes RD, Macedo AVS, de Barros E Silva PGM, Moll-Bernardes RJ, Dos Santos TM, Mazza L, Feldman A, D'Andréa Saba Arruda G, de Albuquerque DC, Camiletti AS, de Sousa AS, de Paula TC, Giusti KGD, Domiciano RAM, Noya-Rabelo MM, Hamilton AM, Loures VA, Dionísio RM, Furquim TAB, De Luca FA, Dos Santos SousaÍB, Bandeira BS, Zukowski CN, de Oliveira RGG, Ribeiro NB, de Moraes JL, Petriz JLF, Pimentel AM, Miranda JS, de Jesus Abufaiad BE, Gibson CM, Granger CB, Alexander JH, de Souza OF, BRACE CORONA Investigators . JAMA. 2021;325(3):254.

Σοβαρότητα της COVID-19 στους Λήπτες Μοσχεύματος Συμπαγούς Οργάνου


- Δεκέμβριος 2020 -

Εξακολουθεί να παραμένει αδιευκρίνιστο εάν οι λήπτες μοσχεύματος συμπαγούς οργάνου (solid-organ transplant, SOT) με COVID-19 διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση συγκριτικά με μη μεταμοσχευμένους ασθενείς. Παρόλο που ορισμένες μελέτες αναφέρουν υψηλότερη νοσηρότητα στους λήπτες SOT, το συμπέρασμα αυτό δεν είναι καθολικά αποδεκτό:

  • Μία πολυκεντρική μελέτη κοόρτης, που σύγκρινε σχεδόν 100 λήπτες SOT με COVID-19 οι οποίοι νοσηλεύτηκαν σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας με μη μεταμοσχευμένους μάρτυρες με αντιστοιχισμένη βαθμολογία τάσης (propensity-matched controls), διαπίστωσε παρόμοια ποσοστά μηχανικού αερισμού, συνδρόμου οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας, ανάγκης για αγγειοσυσπαστικά και θνησιμότητας μεταξύ των δύο ομάδων [1].

  • Μία δεύτερη μελέτη που σύγκρινε 45 λήπτες SOT με περισσότερους από 2.400 μη μεταμοσχευμένους ασθενείς, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι παρά το χειρότερο προφίλ κινδύνου, οι λήπτες SOT παρουσίασαν ταχύτερη βελτίωση ως προς τη σοβαρότητα της νόσησης [2].

Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι τα χρόνια νοσήματα (π.χ. υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια νεφρική νόσος, καρδιαγγειακή νόσος) μπορεί να επιδρούν περισσότερο στη σοβαρότητα της COVID-19 από ότι η μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων και η συνοδός της ανοσοκαταστολή.

[1] Outcomes of critically ill solid organ transplant patients with COVID-19 in the United States. Molnar MZ, Bhalla A, Azhar A, Tsujita M, Talwar M, Balaraman V, Sodhi A, Kadaria D, Eason JD, Hayek SS, Coca SG, Shaefi S, Neyra JA, Gupta S, Leaf DE, Kovesdy CP, STOP-COVID Investigators. Am J Transplant. 2020;20(11):3061. Epub 2020 Sep 15. [2] Inpatient COVID-19 Outcomes in Solid Organ Transplant Recipients Compared to Non-Solid Organ Transplant Patients: A Retrospective Cohort. Avery RK, Chiang TP, Marr KA, Brennan DC, Sait AS, Garibaldi BT, Shah P, Ostrander D, Mehta Steinke S, Permpalung N, Cochran W, Makary MA, Garonzik-Wang J, Segev DL, Massie AB. Am J Transplant. 2020;

Ο Συνδυασμός Τικαγρελόρης και Ασπιρίνης δεν Υπερέχει της Απλής Ασπιρίνης στους Ασθενείς που Έχουν υποβληθεί σε Μπάι Πας


- Δεκέμβριος 2020 -

Οι ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μπάι πας (επέμβαση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης) λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή με ασπιρίνη, εν μέρει για να περιοριστεί ο σχηματισμός στενώσεων στα φλεβικά μοσχεύματα.

Στη μελέτη POPular CABG αξιολογήθηκε η επίδραση που ασκεί στη βατότητα των φλεβικών μοσχευμάτων η προσθήκη τικαγρελόρης στην ασπιρίνη. Στη μελέτη αυτή, σχεδόν 500 ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε μπάι πας και ελάμβαναν ασπιρίνη τυχαιοποιήθηκαν σε τικαγρελόρη ή εικονικό φάρμακο (placebo) [1].

Μετά από 12 μήνες, τα ποσοστά απόφραξης των φλεβικών μοσχευμάτων ήταν παρόμοια μεταξύ των δύο ομάδων. Με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, δεν συνιστάται η προσθήκη τικαγρελόρης σε αυτούς τους ασθενείς.

[1] Effect of Adding Ticagrelor to Standard Aspirin on Saphenous Vein Graft Patency in Patients Undergoing Coronary Artery Bypass Grafting (POPular CABG): A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Willemsen LM, Janssen PWA, Peper J, Soliman-Hamad MA, van Straten AHM, Klein P, Hackeng CM, Sonker U, Bekker MWA, von Birgelen C, Brouwer MA, van der Harst P, Vlot EA, Deneer VHM, Chan Pin Yin DRPP, Gimbel ME, Beukema KF, Daeter EJ, Kelder JC, Tijssen JGP, Rensing BJWM, van Es HW, Swaans MJ, Ten Berg JM. Circulation. 2020;142(19):1799. Epub 2020 Aug 31.

Ενδοφλέβιος Σίδηρος για τη Σιδηροπενία στην Καρδιακή Ανεπάρκεια


- Δεκέμβριος 2020 -

Στου ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, η αναιμία οφείλεται συνήθως σε σιδηροπενία.

Στη μελέτη AFFIRM-AHF, περισσότεροι από 1.000 νοσηλευόμενοι ασθενείς με οξεία καρδιακή ανεπάρκεια και συνυπάρχουσα σιδηροπενία τυχαιοποιήθηκαν σε αγωγή με ενδοφλέβιο καρβοξυμαλτοζικό σίδηρο (ferric carboxymaltose, FCM) ή εικονικό φάρμακο (placebo) [1]. Η ομάδα του FCM παρουσίασε λιγότερες νοσηλείες στη διάρκεια του επόμενου έτους, χωρίς αύξηση στα σοβαρά αρνητικά συμβάματα.

Με βάση αυτά τα ευρήματα συνιστάται η χρήση ενδοφλέβιου σιδήρου για την αντιμετώπιση της σιδηροπενίας σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια. Η ενδοφλέβια σιδηροθεραπεία διαθέτει θεωρητικό πλεονέκτημα έναντι της από του στόματος σιδηροπεραπείας στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, χωρίς όμως να έχει πραγματοποιηθεί άμεση σύγκριση των δύο οδών.

[1] Ferric carboxymaltose for iron deficiency at discharge after acute heart failure: a multicentre, double-blind, randomised, controlled trial. Ponikowski P, Kirwan BA, Anker SD, McDonagh T, Dorobantu M, Drozdz J, Fabien V, Filippatos G, Göhring UM, Keren A, Khintibidze I, Kragten H, Martinez FA, Metra M, Milicic D, Nicolau JC, Ohlsson M, Parkhomenko A, Pascual-Figal DA, Ruschitzka F, Sim D, Skouri H, van der Meer P, Lewis BS, Comin-Colet J, von Haehling S, Cohen-Solal A, Danchin N, Doehner W, Dargie HJ, Motro M, Butler J, Friede T, Jensen KH, Pocock S, Jankowska EA, AFFIRM-AHF investigators. Lancet. 2020;396(10266):1895. Epub 2020 Nov 13.

Διάρκεια της Μακροχρόνιας Αγωγής με β-αποκλειστή μετά από Έμφραγμα του Μυοκαρδίου


- Δεκέμβριος 2020 -

Οι περισσότεροι ασθενείς με έμφραγμα του μυοκαρδίου λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή με β-αποκλειστή με στόχο τη βελτίωση της επιβίωσης, αλλά η βέλτιστη διάρκεια αυτής της αγωγής παραμένει άγνωστη.

Σε μία μελέτη παρατήρησης που συμπεριέλαβε σχεδόν 29.000 άτομα που είχαν υποβληθεί σε στεφανιαία επαναγγείωση για οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, η αγωγή με β-αποκλειστή για ≥1 έτος συγκριτικά με την αγωγή για <1 έτος σχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία. Όμως, αυτό το όφελος επιβίωσης δεν ήταν πλέον στατιστικά σημαντικό μετά την παρέλευση 3 ετών από το έμφραγμα του μυοκαρδίου [1].

Τα αποτελέσματα αυτά συνάδουν με εκείνα προηγούμενων μελετών παρατήρησης οι οποίες αναφέρονταν στο ενδεχόμενο της εξανέμισης του οφέλους της εν λόγω αγωγής με τη πάροδο του χρόνου. Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι ο β-αποκλειστής πρέπει να συνεχίζεται για 3 χρόνια μετά το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου.

[1] Long-termβ-blocker therapy and clinical outcomes after acute myocardial infarction in patients without heart failure: nationwide cohort study. Kim J, Kang D, Park H, Kang M, Park TK, Lee JM, Yang JH, Song YB, Choi JH, Choi SH, Gwon HC, Guallar E, Cho J, Hahn JY. Eur Heart J. 2020;41(37):3521.

Αγωγή με Μονοκλωνικά Αντισώματα για Εξωτερικούς Ασθενείς με Ήπια προς Μέτρια COVID-19


- Νοέμβριος 2020 -

Δύο σκευάσματα μονοκλωνικών αντισωμάτων κατά του SARS-CoV-2 (bamlanivimab και συνδυασμός casirivimab-imdevimab) έλαβαν ειδική άδεια έκτακτης ανάγκης από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) για μη νοσηλευόμενους ασθενείς με ήπια προς μέτρια COVID-19 και συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου για σοβαρή νόσηση [1,2].

Η αποτελεσματικότητα αυτών των παραγόντων έχει αναλυθεί σε προκαταρτικές αναφορές τυχαιοποιημένων μελετών σε ενήλικες με ήπια προς μέτρια COVID-19 [3,4].

Στις υποομάδες των ασθενών με κίνδυνο σοβαρής νόσησης, η bamlanivimab ελάττωσε τον κίνδυνο μεταγενέστερης εισαγωγής στο νοσοκομείο (4% έναντι 15% με εικονικό φάρμακο), και ο συνδυασμός casirivimab-imdevimab ελάττωσε τον κίνδυνο μεταγενέστερης επίσκεψης σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών ή εισαγωγής στο νοσοκομείο (3% έναντι 9% με εικονικό φάρμακο).

Όμως, οι λεπτομερείς στατιστικές αναλύσεις αυτών των εκβάσεων δεν δημοσιεύτηκαν. Το θεραπευτικό σχήμα συνίσταται σε μία μονήρη ενδοφλέβια δόση που χορηγείται όσο το δυνατόν πιο σύντομα μετά από τη διαπίστωση θετικού test για COVID-19 και εντός 10 ημερών από την έναρξη των συμπτωμάτων. Η χορήγηση των ενδοφλέβιων σκευασμάτων bamlanivimab σε εξωτερικούς ασθενείς παρουσιάζει τεχνικές δυσκολίες. Επιπλέον αναμένεται ότι η διαθεσιμότητα της θα είναι περιορισμένη.

[1] https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/coronavirus-covid-19-update-fda-authorizes-monoclonal-antibody-treatment-co19?utm_medium=email&utm_source=govdelivery (Τελευταία επίσκεψη 10 Νοεμβρίου 2020)[2] https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/coronavirus-covid-19-update-fda-authorizes-monoclonal-antibodies-treatment-covid-19 (Τελευταία επίσκεψη 10 Νοεμβρίου 2020)[3] SARS-CoV-2 Neutralizing Antibody LY-CoV555 in Outpatients with Covid-19. Chen P, Nirula A, Heller B, Gottlieb RL, Boscia J, Morris J, Huhn G, Cardona J, Mocherla B, Stosor V, Shawa I, Adams AC, Van Naarden J, Custer KL, Shen L, Durante M, Oakley G, Schade AE, Sabo J, Patel DR, Klekotka P, Skovronsky DM, BLAZE-1 Investigators. N Engl J Med. 2020.[4] https://www.fda.gov/media/143892/download (Τελευταία επίσκεψη 10 Νοεμβρίου 2020)

Η Πορεία της COVID-19 στην Κύηση


- Νοέμβριος 2020 -

Οι έγκυες πρέπει να τηρούν σχολαστικά τα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας που στοχεύουν στην αποφυγή της έκθεσης στον SARS-CoV-2, καθώς πληθαίνουν διαρκώς τα επιστημονικά δεδομένα που καταδεικνύουν ότι ο συγκεκριμένος πληθυσμός διατρέχει αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης από COVID-19.

Σε μία αναφορά του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) που συμπεριέλαβε περισσότερες από 23.000 έγκυες και περισσότερες από 386.000 μη έγκυες αναπαραγωγικής ηλικίας με συμπτωματική εργαστηριακά τεκμηριωμένη λοίμωξη από SARS-CoV-2, οι έγκυες ασθενείς παρουσίασαν υψηλότερα ποσοστά εισαγωγών σε ΜΕΘ (10.5 έναντι 3.9 ανά 1.000 περιστατικά), μηχανικού αερισμού (2.9 έναντι 1.1 ανά 1.000 περιστατικά) και θανάτων (1.5 έναντι 1.2 ανά 1.000 περιστατικά) [1].

Σε μία άλλη αναφορά του CDC, οι νοσηλευόμενες γυναίκες με COVID-19 παρουσίασαν ελαφρά υψηλότερα ποσοστά πρόωρων τοκετών (ΠΤ) και καισαρικών τομών (ΚΤ) συγκριτικά με τους εθνικούς μέσους όρους (ΠΤ: 12.9% έναντι 10.2% ΚΤ: 34% έναντι 31.9%) [2].

[1] Update: Characteristics of Symptomatic Women of Reproductive Age with Laboratory-Confirmed SARS-CoV-2 Infection by Pregnancy Status - United States, January 22-October 3, 2020. Zambrano LD, Ellington S, Strid P, Galang RR, Oduyebo T, Tong VT, Woodworth KR, Nahabedian JF 3rd, Azziz-Baumgartner E, Gilboa SM, Meaney-Delman D, CDC COVID-19 Response Pregnancy and Infant Linked Outcomes Team. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020;69(44):1641. Epub 2020 Nov 6.[2] Birth and Infant Outcomes Following Laboratory-Confirmed SARS-CoV-2 Infection in Pregnancy - SET-NET, 16 Jurisdictions, March 29-October 14, 2020. Woodworth KR, Olsen EO, Neelam V, Lewis EL, Galang RR, Oduyebo T, Aveni K, Yazdy MM, Harvey E, Longcore ND, Barton J, Fussman C, Siebman S, Lush M, Patrick PH, Halai UA, Valencia-Prado M, Orkis L, Sowunmi S, Schlosser L, Khuwaja S, Read JS, Hall AJ, Meaney-Delman D, Ellington SR, Gilboa SM, Tong VT, CDC COVID-19 Response Pregnancy and Infant Linked Outcomes Team, COVID-19 Pregnancy and Infant Linked Outcomes Team (PILOT). MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020;69(44):1635. Epub 2020 Nov 6.

Εμβόλια κατά του Νέου Κορωνοϊού SARSCoV-2 (COVID-19)


- Νοέμβριος 2020 -

Τα εμβόλια κατά του νέου κορωνοϊού SARSCoV-2 θεωρούνται η πιο πολλά υποσχόμενη μέθοδος για τον έλεγχο της πανδημίας. Αρκετά υποψήφια εμβόλια έχουν καταδείξει ανασογονικότητα χωρίς μείζονα ζητήματα ασφάλειας κατά τις μελέτες φάσης I και ΙΙ σε ανθρώπους. Σύμφωνα με μεγάλες ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο (placebo), δύο υποψήφια mRNA εμβόλια διαθέτουν αποτελεσματικότητα 95% στην πρόληψη της εργαστηριακά επιβεβαιωμένης COVID-19.

Πρόκειται για το υποψήφιο εμβόλιο mRNA 1273 (Moderna) και το BNT162b2 (BioNTech and Pfizer).

  1. Το mRNA 1273 ήταν ένα από τα πρώτα εμβόλια που παρήχθησαν κατά του SARSCoV-2. Επινοήθηκε και χορηγήθηκε σε ανθρώπους εντός δύο μηνών από τη δημοσίευση της γενωμικής αλληλουχίας του SARSCoV-2. Το εμβόλιο χρησιμοποιεί mRNA (αγγελιοφόρο RNA) που χορηγείται μέσω ενός λιπιδικού νανοσωματίδιου και εκφράζει μία πρωτεΐνη ακίδα (spike protein) πλήρους μήκους. Χορηγείται ενδομυϊκά σε δύο δόσεις, με χρονική απόσταση 28 ημερών. Μία τυχαιοποιημένη μελέτη ανοικτής ταυτότητας φάσης Ι κατέδειξε ότι τα άτομα που εμβολιάστηκαν (υγιή άτομα 18-55 ετών) παρουσίασαν δεσμευτικές και εξουδετερωτικές αντισωματικές αντιδράσεις συγκρίσιμες με εκείνες που παρατηρούνται σε πλάσμα από αναρρωνύοντες. Περισσότερους από τους μισούς συμμετέχοντες ανέφεραν ανεπιθύμητες ενέργειες όπως καταβολή, ρίγος, κεφαλαλγία, μυαλγίες και πόνο στο σημείο της έγχυσης. Οι συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν συχνότερες μετά τη δεύτερη δόση ιδίως με τη μέγιστη δόση, και 3 συμμετέχοντες (21%) της ομάδας μέγιστης δόσης (250 μgr), ανέφεραν τουλάχιστον μία σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια [1]. Ο εμβολιασμός σε άτομα ηλικίας > 55 πυροδότησε ανοσολογικές αντιδράσεις που είναι συγκρίσιμες με εκείνες νεότερων ατόμων [2].

    Στην ενδιάμεση ανάλυση φάσης ΙΙΙ, το mRNA 1273 κατέδειξε αποτελεσματικότητα της τάξης του 94.5% στην πρόληψη της συμπτωματικής COVID-19 κατά τη χορήγηση της δεύτερης δόσης ή δύο εβδομάδες μετά από αυτή. Η δράση αυτή αξιολογήθηκε κατά την ενδιάμεση ανάλυση 95 επιβεβαιωμένων περιστατικών COVID-19 (5 στην ομάδα του εμβολίου και 90 στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου) ανάμεσα σε περίπου 30.000 συμμετέχοντες. Έντεκα περιστατικά ήταν σοβαρά και σημειώθηκαν μόνο στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Δεν αναφέρθηκαν μείζονα ζητήματα ασφάλειας.

  2. Το BNT162b2 χρησιμοποιεί επίσης mRNA που χορηγείται μέσω ενός λιπιδικού νανοσωματίδιου και εκφράζει μία πρωτεΐνη ακίδα (spike protein) πλήρους μήκους. Χορηγείται ενδομυϊκά σε δύο δόσεις, με χρονική απόσταση 21 ημερών. Σε μία τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη αυξανόμενης δόσης φάσης ΙΙ/ΙΙ που συμπεριέλαβε 195 υγιή άτομα 18-85 ετών, οι δεσμευτικές και εξουδετερωτικές αντισωματικές αντιδράσεις συγκρίσμες με εκείνες που παρατηρούνται σε πλάσμα από αναρρωνύοντες με ασυμπτωματική ή μέτριας βαρύτητας λοίμωξη από SARSCoV-2 [3]. Οι αντιδράσεις των συμμετεχόντων ηλικίας ≥ 65 ετών ήταν γενικά πιο εξασθενημένες συγκριτικά με εκείνες των νεότερων ατόμων, αλλά εξακολουθούσαν να είναι συγκρίσιμες με τους τίτλους του πλάσματος από αναρρωνύοντες. Οι συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν δοσοεξαρτώμενες και οι περισσότερες εκδηλώθηκαν μετά τη δεύτερη δόση. Σοβαρές συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες αναφέρθηκαν σε έναν μικρό αριθμό συμμετεχόντων ηλικίας < 55 ετών αλλά όχι σε ηλικιωμένους συμμετέχοντες.

    Στη φάση ΙΙΙ, το BNT162b2 κατέδειξε αποτελεσματικότητα της τάξης του 95% στην πρόληψη της συμπτωματικής COVID-19 κατά τη χορήγηση της δεύτερης δόσης ή μία εβδομάδα μετά από αυτήν. Η δράση αυτή αξιολογήθηκε μετά από ανάλυση 170 επιβεβαιωμένων περιστατικών COVID-19 (8 στην ομάδα του εμβολίου και 162 στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου) ανάμεσα σε περίπου 40.000 συμμετέχοντες. Δέκα περιστατικά ήταν σοβαρά και τα 9 από αυτά σημειώθηκαν στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Η αποτελεσματικότητα στα άτομα ηλικίας > 65 ετών ήταν > 95%.

Τα ανωτέρω εμβόλια θα αδειοδοτηθούν λόγω ειδικών συνθηκών με βάση τις δοκιμές που διεξήχθησαν σε δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες, οπότε θα συνιστώνται για εκατοντάδες εκατομμύρια άτομα μόλις καταστούν διαθέσιμα. Όταν αρχίσουν να χρησιμοποιούνται σε τέτοια κλίμακα, θα απαντηθούν τα ερωτήματα περί αποτελεσματικότητας που παρέμειναν αναπάντητα από τις κλινικές μελέτες, ενώ μπορεί να προκύψουν ζητήματα ασφάλειας που αρχικά δεν ήταν εμφανή.

Οι κλινικές μελέτες φάσεις ΙΙΙ μπορεί να μην επιλύσουν αρκετά ζητήματα αποτελεσματικότητας που αφορούν τον εμβολιασμό κατά του SARSCoV-2. Αυτά περιλαμβάνουν:

  • Διάρκεια της προστασίας από τη νόσο

  • Δυνητική ανάγκη για αναμνηστικές δόσεις και χρονική στιγμή τους

  • Αποτελεσματικότητα σε υποπληθυσμούς (π.χ. παιδιά και έγκυες) που δεν συμπεριλήφθηκαν στις κλινικές μελέτες

  • Αντίκτυπος στη μετάδοση μεταξύ ατόμων της κοινότητας (ανοσία αγέλης)

Για την επίλυση αυτών των ζητημάτων απαιτείται διαρκής διαχρονική παρακολούθηση των συμμετεχόντων στις υπάρχουσες μελέτες και επιπρόσθετες μελέτες παρατήρησης.

[1] An mRNA Vaccine against SARS-CoV-2 - Preliminary Report. Jackson LA, Anderson EJ, Rouphael NG, Roberts PC, Makhene M, Coler RN, McCullough MP, Chappell JD, Denison MR, Stevens LJ, Pruijssers AJ, McDermott A, Flach B, Doria-Rose NA, Corbett KS, Morabito KM, O'Dell S, Schmidt SD, Swanson PA 2nd, Padilla M, Mascola JR, Neuzil KM, Bennett H, Sun W, Peters E, Makowski M, Albert J, Cross K, Buchanan W, Pikaart-Tautges R, Ledgerwood JE, Graham BS, Beigel JH, mRNA-1273 Study Group. N Engl J Med. 2020;383(20):1920. Epub 2020 Jul 14.[2] Safety and Immunogenicity of SARS-CoV-2 mRNA-1273 Vaccine in Older Adults. Anderson EJ, Rouphael NG, Widge AT, Jackson LA, Roberts PC, Makhene M, Chappell JD, Denison MR, Stevens LJ, Pruijssers AJ, McDermott AB, Flach B, Lin BC, Doria-Rose NA, O'Dell S, Schmidt SD, Corbett KS, Swanson PA 2nd, Padilla M, Neuzil KM, Bennett H, Leav B, Makowski M, Albert J, Cross K, Edara VV, Floyd K, Suthar MS, Martinez DR, Baric R, Buchanan W, Luke CJ, Phadke VK, Rostad CA, Ledgerwood JE, Graham BS, Beigel JH, mRNA-1273 Study Group. N Engl J Med. 2020; [3] Safety and Immunogenicity of Two RNA-Based Covid-19 Vaccine Candidates. Walsh EE, Frenck RW Jr, Falsey AR, Kitchin N, Absalon J, Gurtman A, Lockhart S, Neuzil K, Mulligan MJ, Bailey R, Swanson KA, Li P, Koury K, Kalina W, Cooper D, Fontes-Garfias C, Shi PY, TüreciÖ, Tompkins KR, Lyke KE, Raabe V, Dormitzer PR, Jansen KU,Şahin U, Gruber WC. N Engl J Med. 2020;

Πολυσυστηματικό Φλεγμονώδες Σύνδρομο Ενηλίκων σχετιζόμενο με Λοίμωξη από τον Νέο Κορωνοϊό SARSCoV-2 (COVID-19)


- Νοέμβριος 2020 -

Στη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, αναφέρθηκαν περιστατικά παιδιών με πολυσυστηματικό φλεγμονώδες σύνδρομο (Multisystem Inflammatory Syndrome - Children, MIS-C) το οποίο παρουσιάζει παρόμοιες κλινικές εκδηλώσεις με τη νόσο Kawasaki και σχετικές καταστάσεις.

Το ίδιο σύνδρομο παρατηρείται σπάνια και σε ενήλικες και ονομάζεται (Multisystem Inflammatory Syndrome – Adults, MIS-A). Σε μία ανάλυση από το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), κατεγράφησαν 27 περιστατικά MIS-A που χαρακτηρίζονταν από πολύ αυξημένους δείκτες φλεγμονής και πολυοργανική δυσλειτουργία, κυρίως καρδιακή δυσλειτουργία, αλλά χωρίς σοβαρή πνευμονοπάθεια [1].

Οι ασθενείς αυτοί παρουσίαζαν επίσης γαστρεντερικά, δερματολογικά και νευρολογικά συμπτώματα. Οι βέλτιστες θεραπευτικές στρατηγικές παραμένουν αδιευκρίνιστες, αλλά οι ασθενείς αυτοί αντιμετωπίζονται κατά κανόνα όπως τα παιδιά με MIS-C.

[1] Case Series of Multisystem Inflammatory Syndrome in Adults Associated with SARS-CoV-2 Infection - United Kingdom and United States, March-August 2020. Morris SB, Schwartz NG, Patel P, Abbo L, Beauchamps L, Balan S, Lee EH, Paneth-Pollak R, Geevarughese A, Lash MK, Dorsinville MS, Ballen V, Eiras DP, Newton-Cheh C, Smith E, Robinson S, Stogsdill P, Lim S, Fox SE, Richardson G, Hand J, Oliver NT, Kofman A, Bryant B, Ende Z, Datta D, Belay E, Godfred-Cato S. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020;69(40):1450. Epub 2020 Oct 9.

Εμβολιασμός με BCG και Covid-19


- Οκτώβριος 2020 -

Το εγγενές ανοσοποιητικό σύστημα αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας ενάντια σε πολλά καινοφανή παθογόνα για τα οποία οι άνθρωποι διαθέτουν ελάχιστη ή καθόλου προϋπάρχουσα ανοσία.

Σύμφωνα με πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες μεγάλης κλίμακας, οι χώρες στις οποίες μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού έχει εμβολιαστεί με το εμβόλιο BCG (Bacille Calmette-Guerin) – που αφορά τη φυματίωση – παρουσιάζουν χαμηλότερους δείκτες θνητότητας από COVID-19 [1,2]. Το εύρημα αυτό μπορεί να εξηγηθεί από την ικανότητα μερικών εμβολίων να ενδυναμώνουν τις εγγενείς ανοσολογικές αντιδράσεις απέναντι σε λοιμώξεις που δεν οφείλονται στα παθογόνα-στόχους των εμβολίων.

Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται "εκπαιδευμένη ανοσία" και οφείλεται σε επιγενετικές αλλαγές στα μακροφάγα και ουδετερόφιλα κύτταρα. Αν και τα κύτταρα αυτά είναι βραχύβια, μία πρόσφατη έρευνα κατέδειξε ότι παρόμοιες αλλαγές συντελούνται και σε μακρόβια αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα, αποκαλύπτοντας έτσι έναν μηχανισμό "μνήμη" διαρκείας εντός του εγγενούς ανοσοποιητικού συστήματος [3].

[1] Could BCG Vaccination Induce Protective Trained Immunity for SARS-CoV-2? Covián C, Retamal-Díaz A, Bueno SM, Kalergis AM. Front Immunol. 2020;11:970. Epub 2020 May 8.[2] BCG vaccine protection from severe coronavirus disease 2019 (COVID-19). Escobar LE, Molina-Cruz A, Barillas-Mury C. Proc Natl Acad Sci U S A. 2020;117(30):17720. Epub 2020 Jul 9.[3] C/EBPβ-Dependent Epigenetic Memory Induces Trained Immunity in Hematopoietic Stem Cells. de Laval B, Maurizio J, Kandalla PK, Brisou G, Simonnet L, Huber C, Gimenez G, Matcovitch-Natan O, Reinhardt S, David E, Mildner A, Leutz A, Nadel B, Bordi C, Amit I, Sarrazin S, Sieweke MH. Cell Stem Cell. 2020;26(5):793.

Η Κολχικίνη σε Ασθενείς με Σταθερή Στεφανιαία Νόσο


- Οκτώβριος 2020 -

Η χρόνια φλεγμονή αποτελεί παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία συμβάματα, όπως π.χ. έμφραγμα του μυοκαρδίου, και η κολχικίνη διαθέτει επαρκώς τεκμηριωμένες αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Η μελέτη COLCOT (Νοέμβριος 2019) κατέδειξε ότι η κολχικίνη ελαττώσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ασθενείς με πρόσφατο έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η μελέτη LoDoCo2 τυχαιοποίησε 5.500 ασθενείς με χρόνια στεφανιαία νόσο σε κολχικίνη (0.5 mg άπαξ ημερησίως) ή εικονικό φάρμακο (placebo) [1]. Μετά από παρακολούθηση μέσης διάρκειας σχεδόν 2.5 ετών διαπιστώθηκε ότι η ομάδα της κολχικίνης διέτρεχε μικρότερο κίνδυνο για έμφραγμα του μυοκαρδίου (3.0% έναντι 4%) και καθοδηγούμενη από ισχαιμία επαναγγείωση (4.9% έναντι 6.4%) συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου.Η αγωγή έγινε καλά ανεκτή εκτός από μία μικρή αύξηση στα περιστατικά μυαλγίας.

Με βάση τα ανωτέρω ευρήματα συνιστάται η προσθήκη κολχικίνης (0.5 mg ή 0.6 mg άπαξ ημερησίως) στις άλλες στρατηγικές δευτερογενούς πρόληψης που προορίζονται για ασθενείς με σταθερή στεφανιαία νόσο.

[1] Colchicine in Patients with Chronic Coronary Disease. Nidorf SM, Fiolet ATL, Mosterd A, Eikelboom JW, Schut A, Opstal TSJ, The SHK, Xu XF, Ireland MA, Lenderink T, Latchem D, Hoogslag P, Jerzewski A, Nierop P, Whelan A, Hendriks R, Swart H, Schaap J, Kuijper AFM, van Hessen MWJ, Saklani P, Tan I, Thompson AG, Morton A, Judkins C, Bax WA, Dirksen M, Alings M, Hankey GJ, Budgeon CA, Tijssen JGP, Cornel JH, Thompson PL, LoDoCo2 Trial Investigators. N Engl J Med. 2020;383(19):1838. Epub 2020 Aug 31.

Ερτουγλιφλοζίνη και Καρδιαγγειακές Εκβάσεις στον Διαβήτη Τύπου 2


- Οκτώβριος 2020 -

Στους ασθενείς με εγκατεστημένες καρδιαγγειακές και νεφρικές συννοσηρότητες, έχει αποδειχθεί ότι οι αναστολείς συμμεταφοράς γλυκόζης-νατρίου 2 (SLGT-2) προσφέρουν όφελος στις καρδιονεφρικές εκβάσεις.

Σε μία ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη της ερτουγλιφλοζίνης που συμπεριέλαβε περισσότερα από 8.000 άτομα με διαβήτη τύπου 2 (μέση γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη = 8.2%) και υψηλό επιπολασμό αθηροσκληρωτικής καρδιοπάθειας, το σύνθετο πρωτεύον καταληκτικό σημείο (θάνατος από καρδιαγγειακά αίτια, μη θανατηφόρο έμφραγμα του μυοκαρδίου ή μη θανατηφόρο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο) ήταν όμοιο ανάμεσα στις δύο ομάδες (11.9% στην κάθε ομάδα) [1]. Όπως και σε άλλες μελέτες με SLGT-2, hη ερτογλιφλοζίνη ελάττωσε τις νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια και μερικές νεφρικές εκβάσεις.

Επί απουσίας αντενδείξεων, συνεχίζουμε να προτιμάμε τους SLGT-2 σε ασθενείς με διαβήτη όταν οι κύριες συννοσηρότητες είναι η καρδιακή ανεπάρκεια ή/και η αλβουμινουρική χρόνια νεφροπάθεια και όχι η αθηροσκληρωτική καρδιοπάθεια.

[1] Cardiovascular Outcomes with Ertugliflozin in Type 2 Diabetes. Cannon CP, Pratley R, Dagogo-Jack S, Mancuso J, Huyck S, Masiukiewicz U, Charbonnel B, Frederich R, Gallo S, Cosentino F, Shih WJ, Gantz I, Terra SG, Cherney DZI, McGuire DK, VERTIS CV Investigators. N Engl J Med. 2020;383(15):1425. Epub 2020 Sep 23.

Γρίπη και Οξέα Καρδιαγγειακά Συμβάματα


- Σεπτέμβριος 2020 -

Η αναπνευστική νοσηρότητα και θνησιμότητα της γρίπης είναι ευρέως αναγνωρισμένες. Το καρδιαγγειακό της φορτίο είναι εξίσου σημαντικό αλλά υποαναγνωρίζεται.

Σε μία συγχρονική μελέτη που συμπεριέλαβε περισσότερους από 80.000 ενήλικες με γρίπη, το 12% παρουσίασε ένα οξύ καρδιαγγειακό σύμβαμα που στα περισσότερα περιστατικά ήταν οξεία καρδιακή ανεπάρκεια και οξεία ισχαιμική καρδιοπάθεια [1]. Από τους συμμετέχοντες της μελέτης που νοσηλεύθηκαν για γρίπη, εκείνοι που είχαν εμβολιασθεί είχαν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα προσβολής από οξεία καρδιακή ανεπάρκεια ή οξεία ισχαιμική καρδιοπάθεια συγκριτικά με εκείνους που δεν είχαν εμβολιασθεί.

Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν τη σημασία του εμβολιασμού ως μέτρο δευτερογενούς πρόληψης των σχετιζόμενων με τη γρίπη καρδιαγγειακών συμβαμάτων.

[1] Acute Cardiovascular Events Associated With Influenza in Hospitalized Adults: A Cross-sectional Study. Chow EJ, Rolfes MA, O'Halloran A, Anderson EJ, Bennett NM, Billing L, Chai S, Dufort E, Herlihy R, Kim S, Lynfield R, McMullen C, Monroe ML, Schaffner W, Spencer M, Talbot HK, Thomas A, Yousey-Hindes K, Reed C, Garg S. Ann Intern Med. 2020;173(8):605. Epub 2020 Aug 25.

Έλεγχος του Ρυθμού στην Πρόσφατα Διαγνωσθείσα Κολπική Μαρμαρυγή Υψηλού Κινδύνου


- Σεπτέμβριος 2020 -

Στους ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή (ΚΜ), δεν έχει αποδειχτεί ποτέ ότι η στρατηγική ελέγχου του ρυθμού προσφέρει όφελος επιβίωσης συγκριτικά με τη στρατηγική ελέγχου της συχνότητας.

Η μελέτη EAST-AFNET 4 τυχαιοποίησε σχεδόν 2.800 ασθενείς υψηλού κινδύνου για καρδιαγγειακές επιπλοκές και με πρόσφατα διαγνωσθείσα ΚΜ (εντός 12 μηνών πριν την ένταξη στη μελέτη) σε πρώιμο έλεγχο του ρυθμού με αντιαρρυθμικά φάρμακα ή κατάλυση και στη συνήθη φροντίδα [1]. Ο υψηλός κίνδυνος ορίστηκε ως ηλικία > 75 ετών, προηγούμενο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (παροδικό ή μη) ή ικανοποίηση δύο εκ των παρακάτω κριτηρίων: ηλικία > 65 ετών, θήλυ φύλο, καρδιακή ανεπάρκεια, αρτηριακή υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, σοβαρή στεφανιαία νόσος, χρόνια νεφροπάθεια ή υπερτροφία της αριστερής κοιλίας. Μετά από παρακολούθηση μέσης διάρκειας 5.1, η ομάδα που είχε υποβληθεί σε έλεγχο του ρυθμού παρουσίασε μικρότερη θνησιμότητα από καρδιαγγειακά αίτια (1.0 έναντι 1.3) και εγκεφαλικό επεισόδιο (0.6 έναντι 0.9) συγκριτικά με την ομάδα που είχε υποβληθεί έλεγχο της συχνότητας.

Βάσει αυτών των αποτελεσμάτων, προτιμάμε πλέον την πρώιμη υιοθέτηση μιας στρατηγικής ελέγχου του ρυθμού για του περισσότερους ασθενείς με πρόσφατα διαγνωσθείσα ΚΜ που πληρούν τα ανωτέρω κριτήρια υψηλού κινδύνου. Κατά το παρελθόν, προτιμούσαμε τον έλεγχο του ρυθμού για πολλούς από αυτούς τους ασθενείς, ιδίως εάν ήταν πιο ηλικιωμένοι και ολιγοσυμτωματικοί.

[1] Early Rhythm-Control Therapy in Patients with Atrial Fibrillation. Kirchhof P, Camm AJ, Goette A, Brandes A, Eckardt L, Elvan A, Fetsch T, van Gelder IC, Haase D, Haegeli LM, Hamann F, Heidbüchel H, Hindricks G, Kautzner J, Kuck KH, Mont L, Ng GA, Rekosz J, Schoen N, Schotten U, Suling A, Taggeselle J, Themistoclakis S, Vettorazzi E, Vardas P, Wegscheider K, Willems S, Crijns HJGM, Breithardt G, EAST-AFNET 4 Trial Investigators. N Engl J Med. 2020;383(14):1305. Epub 2020 Aug 29.

Η Εμπαγλιφλοζίνη στην Καρδιακή Ανεπάρκεια με Ελαττωμένο Κλάσμα Εξώθησης


- Σεπτέμβριος 2020 -

Σύμφωνα με τυχαιοποιημένες μελέτες, οι αναστολείς συμμεταφοράς γλυκόζης-νατρίου 2 (SGLT2), δηλαδή η δαπαγλιφλοζίνη, η εμπαγλιφλοζίνη και η καναγλιφλοζίνη ελαττώνουν τις νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.

Η μελέτη DAPA-HF κατέδειξε ότι η δαπαγλιφλοζίνη ελαττώνει τις νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια και τους θανάτους από καρδιαγγειακά αίτια σε πάσχοντες από συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια με ελαττωμένο κλάσμα εξώθησης (HFrEF), με ή χωρίς διαβήτη. Η μελέτη αυτή συμπεριέλαβε κυρίως ασθενείς με ήπια προς μέτρια δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας. Στην πρόσφατη μελέτη EMPEROR-Reduced, που αφορούσε τις επιδράσεις της εμπαγλιφλοζίνης σε πάσχοντες από (HFrEF) με πιο σοβαρή δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας, η εμπαγλιφλοζίνη ελάττωσε τις νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο (placebo), ανεξάρτητα από την παρουσία διαβήτη. Τα ποσοστά θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια δεν διέφεραν σημαντικά ανάμεσα στις δύο ομάδες [1].

Με βάση αυτά τα ευρήματα, οι αναστολείς συμμεταφοράς γλυκόζης-νατρίου 2 πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στη φαρμακευτική αγωγή δεύτερης γραμμής για την αντιμετώπιση HFrEF σε ασθενείς με διαβήτη (δαπαγλιφλοζίνη, εμπαγλιφλοζίνη, καναγλιφλοζίνη, ερτουγλιφοζίνη) και χωρίς διαβήτη (δαπαγλιφλοζίνη, εμπαγλιφλοζίνη).

[1] Cardiovascular and Renal Outcomes with Empagliflozin in Heart Failure. Packer M, Anker SD, Butler J, Filippatos G, Pocock SJ, Carson P, Januzzi J, Verma S, Tsutsui H, Brueckmann M, Jamal W, Kimura K, Schnee J, Zeller C, Cotton D, Bocchi E, Böhm M, Choi DJ, Chopra V, Chuquiure E, Giannetti N, Janssens S, Zhang J, Gonzalez Juanatey JR, Kaul S, Brunner-La Rocca HP, Merkely B, Nicholls SJ, Perrone S, Pina I, Ponikowski P, Sattar N, Senni M, Seronde MF, Spinar J, Squire I, Taddei S, Wanner C, Zannad F, EMPEROR-Reduced Trial Investigators. N Engl J Med. 2020;383(15):1413. Epub 2020 Aug 28.

Κίνδυνος Καρδιακών Επιπλοκών στους Ασθενείς με Σαρκοείδωση


- Σεπτέμβριος 2020 -

Κλινικά έκδηλη καρδιακή σαρκοείδωση εμφανίζεται περίπου στο 5% των ασθενών με σαρκεοείδωση, αν και σύμφωνα με νεκροτομικές και απεικονιστικές μελέτες, ο επιπολασμός της καρδιακής συμμετοχής είναι υψηλότερος.

Σε μία Δανέζικη εθνική μελέτη, εκτιμήθηκε ο κίνδυνος για αρνητικές καρδιακές εκβάσεις σε περίπου 12.000 ασθενείς με σαρκοείδωση και περισσότερους από 47.000 μάρτυρες [1]. Συγκριτικά με τους μάρτυρες, οι ασθενείς με σαρκεοείδωση παρουσίασαν υψηλότερο δεκαετή κίνδυνο για εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας και αρρυθμικών επιπλοκών.

Δεδομένου του κινδύνου για καρδιακές επιπλοκές, οι πάσχοντες από σαρκοείδωση με ή χωρίς καρδιακά συμπτώματα πρέπει να ελέγχονται για καρδιακή συμμετοχή.

[1] Long-term adverse cardiac outcomes in patients with sarcoidosis. Yafsova A. J Am Coll Cardiol. 2020;76(7):767.

Προδιαβήτης και Καρδιαγγειακός Κίνδυνος


- Αύγουστος 2020 -

Η χρόνια υπεργλυκαιμία σχετίζεται με αυξημένη καρδιαγγειακή νοσηρότητα. Η σχέση μεταξύ επιπέδων γλυκόζης αίματος και καρδιαγγειακού κινδύνου επεκτείνεται στο μη διαβητικό εύρος τιμών.

Σε μία μετα-ανάλυση 97 προοπτικών μελών κοόρτης με παρακολούθηση μέσης διάρκειας 9.8 ετών, ο προδιαβήτης (επηρεασμένη γλυκόζη νηστείας, επηρεασμένη ανοχή στη γλυκόζη ή αυξήσεις της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης στο μη διαβητικό εύρος τιμών) συγκριτικά με τη νορμογλυκαιμία, συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία (απόλυτη διαφορά κινδύνου 7.36 ανά 10.000 άτομα-έτη), στεφανιαίας νόσου (6.59 ανά 10.000 άτομα-έτη) και αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου (3.68 ανά 10.000 άτομα-έτη) [1].

Αν και υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στη τιμές της γλυκόζης στο αίμα και στον καρδιαγγειακό κίνδυνο, οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου αποτελούν ισχυρότερους προβλεπτικούς παράγοντες καρδιαγγειακής νοσηρότητας από τις τιμές της γλυκόζης στο αίμα στα άτομα χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο ή διαβήτη.

[1] Association between prediabetes and risk of all cause mortality and cardiovascular disease: updated meta-analysis. Cai X, Zhang Y, Li M, Wu JH, Mai L, Li J, Yang Y, Hu Y, Huang Y. BMJ. 2020;370:m2297. Epub 2020 Jul 15.

Ασφάλεια και Αποτελεσματικότητα των Υποδόριων Έναντι των Διαφλέβιων Εμφυτεύσιμων Απινιδωτών


- Αύγουστος 2020 -

Οι υποδόριοι εμφυτεύσιμοι απινιδωτές αποτελούν μία εναλλακτική επιλογή έναντι των συμβατικών διαφλέβιων απινιδωτών και δεν χρειάζονται ενδαγγειακή προσπέλαση.

Στη μελέτη PRAETORIAN, που τυχαιοποίησε σχεδόν 850 ασθενείς με ένδειξη για εμφυτεύσιμο απινιδιωτή σε υποδόριο ή συμβατικό απινιδωτή, το σύνθετο πρωτεύον καταληκτικό σημείο (σχετιζόμενες με τη συσκευή επιπλοκές και απρόσφορες εκφορτίσεις) δεν παρουσίασε διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων, μετά από παρακολούθηση μέσης διάρκειας 49 μηνών [1]. Οι σχετιζόμενες με τη συσκευή επιπλοκές ήταν συχνότερες με τους συμβατικούς απινιδωτές και οι απρόσφορες εκφορτίσεις ήταν συχνότερες με τους υποδόριους απινιδωτές.

Η επιλογή ανάμεσα σε αυτούς τους δύο τύπους απινιδωτών για τον εκάστοτε ασθενή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όμως και οι δύο συσκευές δείχνουν αποτελεσματικές και ασφαλείς.

[1] Subcutaneous or Transvenous Defibrillator Therapy. Knops RE, Olde Nordkamp LRA, Delnoy PHM, Boersma LVA, Kuschyk J, El-Chami MF, Bonnemeier H, Behr ER, Brouwer TF, Kääb S, Mittal S, Quast ABE, Smeding L, van der Stuijt W, de Weger A, de Wilde KC, Bijsterveld NR, Richter S, Brouwer MA, de Groot JR, Kooiman KM, Lambiase PD, Neuzil P, Vernooy K, Alings M, Betts TR, Bracke FALE, Burke MC, de Jong JSSG, Wright DJ, Tijssen JGP, Wilde AAM, PRAETORIAN Investigators. N Engl J Med. 2020;383(6):526.

Ο Επιπολασμός της Οικογενούς Υπερχοληστερολαιμίας στον Γενικό Πληθυσμό


- Ιούλιος 2020 -

Η οικογενής υπερχπληστερολαιμία (familial hypercholesterolemia, FH) είναι μία συχνή γενετική διαταραχή που οφείλεται σε μετάλλαξη ενός ή περισσότερων γονιδίων που εμπλέκονται στον καταβολισμό της λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (low density lipoprotein, LDL).

Τα άτομα με την ετερόζυγη μορφή της νόσου διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης πρώιμης αθηροσκληρωτικής καρδιαγγειακής νόσου (atherosclerotic cardiovascular disease, ASCVD). Σε μία μετα-ανάλυση μελετών για τον επιπολασμό της ετερόζυγης FH, ο συγκεντρωτικός επιπολασμός (pooled prevalence) της FH ήταν 1:311 άτομα, ενώ διαπιστώθηκε υψηλότερος επιπολασμός στα άτομα με εγκατεστημένη ASCVD [1].

Παρόλο που η FH είναι μία συχνή γενετική διαταραχή, μόνο ένα μικρό ποσοστό ασθενών με LDL ≥ 190 mg/dL χωρίς αντιλιπιδαιμική αγωγή έχουν τη μετάλλαξη της FH.

[1] Prevalence of Familial Hypercholesterolemia Among the General Population and Patients With Atherosclerotic Cardiovascular Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. Hu P, Dharmayat KI, Stevens CAT, Sharabiani MTA, Jones RS, Watts GF, Genest J, Ray KK, Vallejo-Vaz AJ. Circulation. 2020;141(22):1742. Epub 2020 May 29.

Υπολογιζόμενο Όφελος της Ολοκληρωμένης Φαρμακευτικής Αγωγής στην Καρδιακή Ανεπάρκεια με Ελαττωμένο Κλάσμα Εξώθησης


- Ιούλιος 2020 -

Τυχαιοποιημένες μελέτες έχουν καταδείξει ότι τρεις νέες κατηγορίες φαρμάκων (ανταγωνιστές των υποδοχέων αλατοκορτικοειδών [MRA], αναστολείς των υποδοχέων αγγειοτενσίνης ΙΙ και νεπριλυσίνης [ARNI] και αναστολείς της συμμεταφοράς γλυκόζης-νατρίου 2 [SGLT2]) ελαττώνουν τη θνητότητα στους πάσχοντες από καρδιακή ανεπάρκεια με ελαττωμένο κλάσμα εξώθησης (HFrEF), σε μεγαλύτερο βαθμό από τη συμβατική θεραπεία με αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE) ή ανταγωνιστές των υποδοχέων αγγειοτασίνης (ARB) σε συνδυασμό με β-αποκλειστή, αλλά οι συνδυαστικές δράσεις των νέων φαρμάκων δεν έχουν ποσοτικοποιηθεί.

Σε μία ανάλυση δεδομένων από τρεις τυχαιοποιημένες μελέτες (EMPHASIS-HF, PARADIGM-HF και DAPA-HF), τα υπολογιζόμενα σωρευτικά οφέλη (περιλαμβανομένων των μειώσεων στη θνητότητα και στις νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια) ήταν σημαντικά μεγαλύτερα με την πιο ολοκληρωμένη αγωγή (που περιελάμβανε τα καινοτόμα φάρμακα) συγκριτικά με τη συμβατική αγωγή.

Όμως, δεν αξιολογήθηκε ο αντίκτυπος στη φαρμακευτική δαπάνη και στη συμμόρφωση των ασθενών. Συμπερασματικά, η βέλτιστη αγωγή για την HFrEF πρέπει να περιλαμβάνει τις ενδεδειγμένες κατηγορίες φαρμάκων.

[1] Estimating lifetime benefits of comprehensive disease-modifying pharmacological therapies in patients with heart failure with reduced ejection fraction: a comparative analysis of three randomised controlled trials. Vaduganathan M, Claggett BL, Jhund PS, Cunningham JW, Pedro Ferreira J, Zannad F, Packer M, Fonarow GC, McMurray JJV, Solomon SD. Lancet. 2020;396(10244):121. Epub 2020 May 21.

Ελάττωση του Ποσοστού Νοσηλειών για Οξύ Έμφραγμα του Μυοκαρδίου στη διάρκεια της Πανδημίας COVID-19


- Ιούνιος 2020 -

Πολλές μελέτες παρατήρησης αναφέρουν ελάττωση του ποσοστού νοσηλειών για οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου (ΟΕΜ) μετά την έναρξη της πανδημίας COVID-19. Μία πρόσφατη ανάλυση δεδομένων από ένα ολοκληρωμένο σύστημα φροντίδας υγείας στη Βόρεια Καλιφόρνια σύγκρινε τα εβδομαδιαία ποσοστά νοσηλειών για ΟΕΜ του 2020 πριν και μετά τις 4 Μαρτίου 2020 (ημερομηνία κατά την οποία αναφέρθηκε ο πρώτος θάνατος από COVID-19 στην περιοχή) και διαπίστωσε ελάττωση της τάξης του 48% [1].

Επιπλέον, η συχνότητα νοσηλειών για ΟΕΜ ήταν χαμηλότερη το 2020 συγκριτικά με την ίδια περίοδο του 2019, αλλά μόνο μετά τις 4 Μαρτίου 2020.

Οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να πείθουν τους ασθενείς με συμπτώματα που παραπέμπουν σε ΟΕΜ να αναζητούν αμέσως ιατρική βοήθεια στη διάρκεια της πανδημίας.

[1] The Covid-19 Pandemic and the Incidence of Acute Myocardial Infarction. Solomon MD, McNulty EJ, Rana JS, Leong TK, Lee C, Sung SH, Ambrosy AP, Sidney S, Go AS. N Engl J Med. 2020.

Η Δοξυκυκλίνη Δεν Ελαττώνει τον Ρυθμό Έκπτυξης του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής


- Ιούνιος 2020 -

Η δοξυκυκλίνη καταστέλλει την αγγειακή φλεγμονή του ανευρύσματος κοιλιακής αορτής (ΑΚΑ) αλλά σε μία προγενέστερη ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο (placebo) μελέτη, δεν ελάττωσε τον ρυθμό έκπτυξης του ΑΚΑ, παρόλο που δεν εξήχθησαν πολλά συμπεράσματα λόγω αποτυχίας της διαχρονικής παρακολούθησης.

Τώρα, μία δεύτερη τυχαιοποιημένη μελέτη με πιο ολοκληρωμένη διαχρονική παρακολούθηση, επιβεβαιώνει αυτό το αποτέλεσμα, καταδεικνύοντας παρόμοιο ρυθμό έκπτυξης του ΑΚΑ μεταξύ των ατόμων που ελάμβαναν δοξυκυκλίνη ή εικονικό φάρμακο, με βάση τη μέγιστη διάμετρο του ΑΚΑ σε εικόνες αξονικής τομογραφίας που ελήφθησαν κατά την ένταξη στη μελέτη και 2 χρόνια μετά (μέση μεταβολή 0.36 cm και στις δύο ομάδες) [1].

Η θνητότητα και η ανάγκη επιδιόρθωσης του ΑΚΑ ήταν, επίσης, παρόμοιες.

Σύμφωνα με τα ανωτέρω ευρήματα, η δοξυκυκλίνη δεν προσφέρει κανένα όφελος ως προς την έκπτυξη του ΑΚΑ και ως εκ τούτου δεν ενδείκνυται.

[1] Effect of Doxycycline on Aneurysm Growth Among Patients With Small Infrarenal Abdominal Aortic Aneurysms: A Randomized Clinical Trial. Baxter BT, Matsumura J, Curci JA, McBride R, Larson L, Blackwelder W, Lam D, Wijesinha M, Terrin M, N-TA3CT Investigators. JAMA. 2020;323(20):2029.

Η Βερισιγουάτη στην Καρδιακή Ανεπάρκεια με Ελαττωμένο Κλάσμα Εξώθησης


- Μάϊος 2020 -

Οι διεγέρτες της γουανυλικής κυκλάσης αποτελούν μία δυνητική μέθοδο αντιμετώπισης της καρδιακής ανεπάρκειας (heart failure, HF), αλλά ο ρόλος τους παραμένει αδιευκρίνιστος.

Σε μία τυχαιοποιημένη μελέτη που συμπεριέλαβε περισσότερους από 5.000 ασθενείς υψηλού κινδύνου με χρόνια HF και κλάσμα εξώθησης <45%, η από του στόματος αγωγή με τον διεγέρτη της διαλυτής γουανυλικής κυκλάσης ο οποίος ονομάζεται βερισιγουάτη (vericiguat), πέτυχε ελάττωση του σύνθετου καταληκτικού σημείου (νοσηλεία για HF και καρδιαγγειακός θάνατος) συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο (placebo), σε διάστημα παρακολούθησης 11 μηνών [1].

Τα ποσοστά συμπτωματικής υπότασης και συγκοπής ήταν αριθμητικά υψηλότερα με τη βερισιγουάτη, αλλά το εύρημα αυτό δεν ήταν στατιστικά σημαντικό. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι κλινικές ενδείξεις και τα πρωτόκολλα χρήσης των διεγερτών της γουανυλικής κυκλάσης στους ασθενείς με (HF).

[1] Vericiguat in Patients with Heart Failure and Reduced Ejection Fraction. Armstrong PW, Pieske B, Anstrom KJ, Ezekowitz J, Hernandez AF, Butler J, Lam CSP, Ponikowski P, Voors AA, Jia G, McNulty SE, Patel MJ, Roessig L, Koglin J, O'Connor CM, VICTORIA Study Group. N Engl J Med. 2020;382(20):1883. Epub 2020 Mar 28.

Η Ρεμδεσιβίρη στην COVID-19


- Μάϊος 2020 -

Η ρεμδεσιβίρη (remdesivir) είναι ένα πειραματικό ενδοφλέβιο αντιικό φάρμακο που μελετάται για την COVID-19.

Τα αναδυόμενα στοιχεία από τυχαιοποιημένες μελέτες είναι λίγα και διφορούμενα. Η ενδιάμεση ανάλυση μιας αδημοσίευτης μελέτης που συμπεριέλαβε >1.000 ασθενείς με επιβεβαιωμένη COVID-19 και πνευμονική συμμετοχή ανέδειξε ότι η ρεμδεσιβίρη οδήγησε σε ταχύτερη ανάρρωση (κατά μέσον όρο 11 έναντι 15 ημερών με εικονικό φάρμακο). Διαπιστώθηκε, επίσης, μια τάση για χαμηλότερη θνησιμότητα (8% έναντι 11.65%) που, όμως, δεν ήταν στατιστικά σημαντική [1]. Κατά αντιπαραβολή, σε μία τυχαιοποιημένη μελέτη από την Κίνα η οποία συμπεριέλαβε 237 ασθενείς με σοβαρή COVID-19, δεν διαπιστώθηκε διαφορά ανάμεσα στη ρεμδεσιβίρη και στο εικονικό φάρμακο ως προς το χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για την επίτευξη κλινικής βελτίωσης (κατά μέσον όρο 21 έναντι 23 ημερών) ούτε ως προς τους δείκτες θνησιμότητας (14% έναντι 13%) [2].

Ωστόσο, η εμπιστοσύνη στο εύρημα της μη δράσης ήταν μειωμένη λόγω ταυτόχρονης χρήσης και άλλων θεραπειών, διαφορές στις αρχικές συννοσηρότητες μεταξύ των 2 ομάδων (δραστικού και εικονικού φαρμάκου) και αδυναμία επίτευξης του στόχου ένταξης [2]. Εν κατακλείδι, αν τα προκαταρτικά στοιχεία της μεγαλύτερης μελέτης επιβεβαιωθούν, η ρεμδεσιβίρη ενδέχεται να προσφέρει κάποιο κλινικό όφελος, αν και ο πληθυσμός των ασθενών με τις περισσότερες πιθανότητες να ωφεληθούν παραμένει αδιευκρίνιστος.

Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) χορήγησε στη ρεμδεσιβίρη ειδική άδεια έκτακτης ανάγκης για χρήση σε νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19. Οι ειδικοί συνιστούν τη χρήση της ρεμδεσιβίρης, αν διατίθεται σε αυτούς τους ασθενείς και την ταυτόχρονη ένταξή τους σε μελέτες για άλλους παράγοντες, αν η συγχορήγηση ρεμδεσιβίρης δεν αντενδείκνυται.

Η ρεμδεσιβίρη πρόκειται να κυκλοφορήσει σύντομα και στην Ελλάδα.

[1] https://www.niaid.nih.gov/news-events/nih-clinical-trial-shows-remdesivir-accelerates-recovery-advanced-covid-19[2] Remdesivir in adults with severe COVID-19: A randomised, double-blind, placebo-controlled, multicentre trial. Wang Y, Zhang D, Du G, Du R, Zhao J, Jin Y, Fu S, Gao L, Cheng Z, Lu Q, Hu Y, Luo G, Wang K, Lu Y, Li H, Wang S, Ruan S, Yang C, Mei C, Wang Y, Ding D, Wu F, Tang X, Ye X, Ye Y, Liu B, Yang J, Yin W, Wang A, Fan G, Zhou F, Liu Z, Gu X, Xu J, Shang L, Zhang Y, Cao L, Guo T, Wan Y, Qin H, Jiang Y, Jaki T, Hayden FG, Horby PW, Cao B, Wang C. Lancet. 2020.

Αιτίες Θανάτου από COVID-19


- Μάϊος 2020 -

Δύο νέες νεκροτομικές μελέτες, που συμπεριέλαβαν συνολικά 33 άτομα που κατέληξαν λόγω COVID-19, αποκάλυψαν ότι συχνές αιτίες θανάτου είναι η πνευμονία και η πνευμονική εμβολή [1,2].

Η ιστολογική εξέταση των πνευμόνων ανέδειξε διάχυτη κυψελιδική βλάβη συμβατή με πρώιμο σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας και φλεγμονώδη διηθήματα συμβατά με ιογενή ή βακτηριακή πνευμονία. Και στις δυο μελέτες, η μέση ηλικία ήταν τα μέσα της 7ης δεκαετίας της ζωής και τα περισσότερα θύματα ήταν άντρες με προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας, ιδίως καρδιοπάθειες, υπέρταση, διαβήτη και παχυσαρκία.

Παρόλο που και οι δύο μελέτες ήταν μικρές, υπογραμμίζουν τη συμβολή της φλεγμονής και της υπερπηκτικότητας των πνευμόνων στη θανατηφόρο έκβαση αυτής της νόσου.

[1] Post-mortem examination of COVID19 patients reveals diffuse alveolar damage with severe capillary congestion and variegated findings of lungs and other organs suggesting vascular dysfunction. Menter T, Haslbauer JD, Nienhold R, Savic S, Hopfer H, Deigendesch N, Frank S, Turek D, Willi N, Pargger H, Bassetti S, Leuppi JD, Cathomas G, Tolnay M, Mertz KD, Tzankov A. Histopathology. 2020.[2] Autopsy Findings and Venous Thromboembolism in Patients With COVID-19. Wichmann D, Sperhake JP, Lütgehetmann M, Steurer S, Edler C, Heinemann A, Heinrich F, Mushumba H, Kniep I, Schröder AS, Burdelski C, de Heer G, Nierhaus A, Frings D, Pfefferle S, Becker H, Bredereke-Wiedling H, de Weerth A, Paschen HR, Sheikhzadeh-Eggers S, Stang A, Schmiedel S, Bokemeyer C, Addo MM, Aepfelbacher M, Püschel K, Kluge S. Ann Intern Med. 2020.

COVID-19 και Ισχαιμικό Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ)


- Μάϊος 2020 -

Σύμφωνα με προκαταρτικές μελέτες παρατήρησης η COVID-19 μπορεί να προκαλέσει ΑΕΕ μέσω υπερπηκτικότητας, ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας ή/και καρδιογενούς εμβολισμού [1].

Για παράδειγμα, μια μελέτη από ένα κέντρο της Νέας Υόρκης ανέφερε έναν ασυνήθιστα αυξημένο αριθμό ασθενών (5) ηλικίας <50 ετών που προσεβλήθησαν από ΑΕΕ λόγω απόφραξης μεγάλου αγγείου εντός χρονικού διαστήματος 2 εβδομάδων.

Το τεστ για κορονοϊό (SARS-CoV-2) ήταν θετικό και στους 5 [2]. Συγκριτικά, το νοσοκομείο αυτό αντιμετώπιζε κατά μέσον όρο 0.73 ασθενείς ηλικίας <50 ετών με ΑΕΕ λόγω απόφραξης μεγάλου αγγείου κάθε 2 εβδομάδες.

Ωστόσο, χρειάζονται περισσότερα στοιχεία για να αποσαφηνιστεί αν η COVID-19 αποτελεί αιτία ΑΕΕ.

[1] Large-Vessel Stroke as a Presenting Feature of Covid-19 in the Young. Oxley TJ, Mocco J, Majidi S, Kellner CP, Shoirah H, Singh IP, De Leacy RA, Shigematsu T, Ladner TR, Yaeger KA, Skliut M, Weinberger J, Dangayach NS, Bederson JB, Tuhrim S, Fifi JT. N Engl J Med. 2020;382(20):e60. Epub 2020 Apr 28.[2] Large-Vessel Stroke as a Presenting Feature of Covid-19 in the Young. Oxley TJ, Mocco J, Majidi S, Kellner CP, Shoirah H, Singh IP, De Leacy RA, Shigematsu T, Ladner TR, Yaeger KA, Skliut M, Weinberger J, Dangayach NS, Bederson JB, Tuhrim S, Fifi JT. N Engl J Med. 2020;382(20):e60. Epub 2020 Apr 28.

Χαμηλή Χρήση Συνδυασμού Αντιυπερτασικών στους Ασθενείς με Μη Ελεγχόμενη Υπέρταση


- Απρίλιος 2020 -

Το 30% περίπου των ενηλίκων στις ΗΠΑ πάσχουν από μη ελεγχόμενη υπέρταση παρότι λαμβάνουν αντιυπερτασικά φάρμακα.

Η επίτευξη καλύτερου ελέγχου της αρτηριακής πίεσης, πιθανώς μέσω χρήσης περισσότερων του ενός αντιυπερτασικών, μπορεί να βελτιώσει τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα. Ωστόσο, στη μελέτη National Health and Nutrition Examination Survey, στο 40% των ασθενών με μη ελεγχόμενη υπέρταση συνταγογραφούταν ένα μόνο αντιυπερτασικό φάρμακο [1].

Η αύξηση του αριθμού των ασθενών που υποβάλλονται στην κατάλληλη αγωγή με πολλαπλά αντιυπερτασικά φάρμακα, μπορεί να βελτιώσει τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης.

[1] Trends in Antihypertensive Medication Monotherapy and Combination Use Among US Adults, National Health and Nutrition Examination Survey 2005-2016.Derington CG, King JB, Herrick JS, Shimbo D, Kronish IM, Saseen JJ, Muntner P, Moran AE, Bress AP. Hypertension. 2020;75(4):973. Epub 2020 Mar 9.

Μη διακόπτετε Εμπειρικά τους ΑΜΕΑ και τους ΑΥΑ Μεσούσης της Πανδημίας COVID-19


- Μάρτιος 2020 -

Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι οι ασθενείς με COVID-19 που λαμβάνουν αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ΑΜΕΑ) ή ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ (ΑΥΑ) μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για αρνητικές εκβάσεις [1,2].

Το μετατρεπτικό ένζυμο της αγγειοτενσίνης 2 (ΜΕΑ 2) αποτελεί υποδοχέα του κορονοϊού (SARS-CoV-2) που προκαλεί τnν COVID-19, και οι αναστολείς του συστήματος ρενίνης – αγγειοτενσίνης – αλδοστερόνης μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα του ΜΕΑ 2 [3]. Παρόλο που οι πάσχοντες από καρδιαγγειακά νοσήματα, υπέρταση και διαβήτη οι οποίοι νοσούν από τον ανωτέρω κορονοϊό μπορεί να παρουσιάσουν πιο επιβαρυμμένη κλινική εικόνα, δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν κάποια συσχέτιση ανάμεσα στην πιο σοβαρή λοίμωξη και τη συνέχιση των ΑΜΕΑ ή των ΑΥΑ, ούτε την άμβλυνση της σοβαρότητας της COVID-19 μετά τη διακοπή τους.

Σύμφωνα με ορισμένες μεγάλες μελέτες, δεν υπάρχει καμία σχέση ανάμεσα στη χρήση αυτών των φαρμάκων και στη σοβαρότητα της COVID-19, ενώ άλλες μελέτες έχουν καταδείξει ότι τα φάρμακα αυτά μπορεί να δρουν ευεργετικά σε αυτούς τους ασθενείς [4-8]. Η διακοπή των ΑΜΕΑ ή των ΑΥΑ σε μερικούς ασθενείς μπορεί να οδηγήσει σε παρόξυνση των συμπαρομαρτούντων καρδιαγγειακών ή νεφρικών προβλημάτων τους και να οδηγήσει σε αυξημένη θνησιμότητα [9].

Συνεπώς, οι ασθενείς που λαμβάνουν ΑΜΕΑ ή ΑΥΑ πρέπει να συνεχίζουν την αγωγή τους. Υπέρ αυτής της προσέγγισης τάσσονται πολλές κατευθυντήριες οδηγίες [9-14].

[1] COVID-19 and the cardiovascular system. Zheng YY, Ma YT, Zhang JY, Xie X. Nat Rev Cardiol. 2020;17(5):259.[2] Are patients with hypertension and diabetes mellitus at increased risk for COVID-19 infection? Fang L, Karakiulakis G, Roth M. Lancet Respir Med. 2020;8(4):e21. Epub 2020 Mar 11.[3] Receptor Recognition by the Novel Coronavirus from Wuhan: an Analysis Based on Decade-Long Structural Studies of SARS Coronavirus.Wan Y, Shang J, Graham R, Baric RS, Li F. J Virol. 2020;94(7) Epub 2020 Mar 17.[4] Renin-Angiotensin-Aldosterone System Inhibitors and Risk of Covid-19.Reynolds HR, Adhikari S, Pulgarin C, Troxel AB, Iturrate E, Johnson SB, Hausvater A, Newman JD, Berger JS, Bangalore S, Katz SD, Fishman GI, Kunichoff D, Chen Y, Ogedegbe G, Hochman JS. N Engl J Med. 2020.[5]Renin-Angiotensin-Aldosterone System Blockers and the Risk of Covid-19. Mancia G, Rea F, Ludergnani M, Apolone G, Corrao G. N Engl J Med. 2020.[6] Association of Renin-Angiotensin System Inhibitors With Severity or Risk of Death in Patients With Hypertension Hospitalized for Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Infection in Wuhan, China. Li J, Wang X, Chen J, Zhang H, Deng A. JAMA Cardiol. 2020; [7] Association of Inpatient Use of Angiotensin Converting Enzyme Inhibitors and Angiotensin II Receptor Blockers with Mortality Among Patients With Hypertension Hospitalized With COVID-19. Zhang P, Zhu L, Cai J, Lei F, Qin JJ, Xie J, Liu YM, Zhao YC, Huang X, Lin L, Xia M, Chen MM, Cheng X, Zhang X, Guo D, Peng Y, Ji YX, Chen J, She ZG, Wang Y, Xu Q, Tan R, Wang H, Lin J, Luo P, Fu S, Cai H, Ye P, Xiao B, Mao W, Liu L, Yan Y, Liu M, Chen M, Zhang XJ, Wang X, Touyz RM, Xia J, Zhang BH, Huang X, Yuan Y, Rohit L, Liu PP, Li H. Circ Res. 2020.[8] Effects Of ARBs And ACEIs On Virus Infection, Inflammatory Status And Clinical Outcomes In COVID-19 Patients With Hypertension: A Single Center Retrospective Study. Yang G, Tan Z, Zhou L, Yang M, Peng L, Liu J, Cai J, Yang R, Han J, Huang Y, He S. Hypertension. 2020; [9] Association Between Renin-Angiotensin System Blockade Discontinuation and All-Cause Mortality Among Persons With Low Estimated Glomerular Filtration Rate. Qiao Y, Shin JI, Chen TK, Inker LA, Coresh J, Alexander GC, Jackson JW, Chang AR, Grams ME. JAMA Intern Med. 2020. [10] Statement from the American Heart Association, the Heart Failure Society of America and the American College of Cardiology.[11] European Society of Hypertension. ESH Statement on COVID-19. https://www.eshonline.org/spotlights/esh-statement-on-covid-19/ [12] International Society of Hypertension. A statement from the International Society of Hypertension on COVID-19. https://ish-world.com/news/a/A-statement-from-the-International-Society-of-Hypertension-on-COVID-19/[13] Position Statement of the ESC Council on Hypertension on ACE-Inhibitors and Angiotensin Receptor Blockers https://www.escardio.org/Councils/Council-on-Hypertension-(CHT)/News/position-statement-of-the-esc-council-on hypertension-on-ace-inhibitors-and-ang.[14] https://hypertension.ca/wp-content/uploads/2020/03/2020-30-15-Hypertension-Canada-Statement-on-COVID-19-ACEi-ARB.pdf

Μεμονωμένη Διαστολική Υπέρταση και Καρδιαγγειακός Κίνδυνος


- Ιανουάριος 2020 -

Η συνδυασμένη συστολική και διαστολική υπέρταση (που συνίσταται σε αύξηση τόσο της συστολικής όσο και της διαστολικής πίεσης) και η μεμονωμένη συστολική υπέρταση (που συνίσταται σε αύξηση μόνο της συστολικής πίεσης ενώ η διαστολική παραμένει φυσιολογική), σχετίζονται με υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η μεμονωμένη διαστολική υπέρταση (που συνίσταται σε αύξηση μόνο της διαστολικής πίεσης ενώ η συστολική παραμένει φυσιολογική) είναι σπανιότερη, και η προγνωστική της σημασία είναι λιγότερο σαφής.

Σε μία μελέτη που συμπεριέλαβε σχεδόν 60.000 άτομα, η μεμονωμένη διαστολική υπέρταση δεν συσχετίστηκε με υψηλότερα ποσοστά θανατηφόρων ή μη θανατηφόρων καρδιαγγειακών συμβαμάτων [1].

Έτσι, σε αντίθεση με τη συνδυασμένη συστολική και διαστολική υπέρταση και τη μεμονωμένη συστολική υπέρταση, η μεμονωμένη διαστολική υπέρταση μπορεί να μην αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.

[1] Association of Isolated Diastolic Hypertension as Defined by the 2017 ACC/AHA Blood Pressure Guideline With Incident Cardiovascular Outcomes. McEvoy JW, Daya N, Rahman F, Hoogeveen RC, Blumenthal RS, Shah AM, Ballantyne CM, Coresh J, Selvin E. JAMA. 2020;323(4):329.

Η Αποχή από το Αλκοόλ Ελαττώνει τον Κίνδυνο της Υποτροπιάζουσας Κολπικής Μαρμαρυγής (ΚΜ) σε Τακτικούς Πότες


- Ιανουάριος 2020 -

Η κατάχρηση αλκοόλ αποτελεί παράγοντα κινδύνου για πρωτοεμφανιζόμενη ΚΜ καθώς και εκλυτικό παράγοντα υποτροπιαζόντων επεισοδίων.

Οι επιδράσεις της αποχής από το αλκοόλ στην πρόληψη της υποτροπιάζουσας ΚΜ αξιολογήθηκαν σε μια μελέτη που τυχαιοποίησε 140 τακτικούς πότες με ατομικό αναμνηστικό ΚΜ είτε σε πλήρη αποχή από το αλκοόλ ή σε συνηθισμένη κατανάλωση αλκοόλ. Όλοι οι συμμετέχοντες είχαν φλεβοκομβικό ρυθμό στην αρχή της μελέτης [1]. Μετά από 6 μήνες παρακολούθησης, η ομάδα της αποχής παρουσίαζε σημαντικά μεγαλύτερο διάστημα μέχρι την υποτροπή της ΚΜ καθώς και μικρότερο φορτίο ΚΜ.

Χρειάζεται παρακολούθηση μεγαλύτερης διάρκειας για να διαπιστωθεί αν τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να διατηρηθούν.

[1] Alcohol Abstinence in Drinkers with Atrial Fibrillation. Voskoboinik A, Kalman JM, De Silva A, Nicholls T, Costello B, Nanayakkara S, Prabhu S, Stub D, Azzopardi S, Vizi D, Wong G, Nalliah C, Sugumar H, Wong M, Kotschet E, Kaye D, Taylor AJ, Kistler PM. N Engl J Med. 2020;382(1):20.

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ

Οι πληροφορίες που περιέχονται στον παρόν ιστότοπο είναι μόνο για εκπαιδευτικούς και ενημερωτικούς σκοπούς και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο συμβουλής ενός κατάλληλα εκπαιδευμένου και εξουσιοδοτημένου ιατρού ή άλλου φορέα παροχής υγειονομικής περίθαλψης. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθούν ως ιατρική συμβουλή. Θα πρέπει πάντα να συμβουλεύεστε τον ιατρό σας.